10 thói quen hàng ngày làm tăng khí thải carbon trong nhà

Nhiều người nghĩ khí thải carbon chủ yếu đến từ nhà máy, xe cộ hay hàng không những thứ mà cá nhân khó tác động. Nhưng thực tế, một phần đáng kể lượng khí thải carbon (carbon footprint) của mỗi người lại đến từ chính những thói quen lặp lại mỗi ngày ngay trong nhà phần lớn là những việc nhỏ đến mức ít ai để ý. Dưới đây là 10 thói quen phổ biến nhất, kèm gợi ý điều chỉnh đơn giản.

1. Để thiết bị điện ở chế độ chờ (standby) thay vì tắt hẳn

Tivi, máy tính, sạc điện thoại, lò vi sóng... khi ở chế độ standby vẫn tiêu thụ một lượng điện nhỏ nhưng liên tục và vì lượng điện ở Việt Nam phần lớn vẫn đến từ nhiên liệu hóa thạch, mức tiêu thụ nhỏ nhưng cộng dồn 24/7 này thực sự tạo ra khí thải đáng kể theo thời gian. Thói quen đơn giản: rút phích cắm hoặc dùng ổ cắm có công tắc cho các thiết bị không dùng thường xuyên.

2. Giặt quần áo bằng nước nóng khi không cần thiết

Phần lớn năng lượng tiêu thụ khi giặt đồ không đến từ động cơ máy giặt mà đến từ việc làm nóng nước, nước nóng cần nhiều năng lượng hơn đáng kể so với nước lạnh hoặc nước ấm vừa phải. Với hầu hết quần áo thông thường, giặt bằng nước lạnh vẫn đảm bảo sạch mà giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ.

3. Sử dụng điều hòa, máy sưởi ở nhiệt độ cực đoan

Đặt điều hòa quá lạnh vào mùa hè hoặc máy sưởi quá nóng vào mùa đông khiến thiết bị phải hoạt động liên tục ở công suất cao để duy trì chênh lệch nhiệt độ lớn với môi trường bên ngoài. Cách nhiệt nhà đúng cách (đóng kín cửa, rèm cản nắng) giúp điều hòa và máy sưởi tiêu thụ ít năng lượng hơn để đạt cùng hiệu quả.

4. Không bảo dưỡng định kỳ các thiết bị dùng nhiên liệu hoặc điện

Xe máy, ô tô không được thay nhớt và bảo dưỡng đúng lịch sẽ đốt nhiên liệu kém hiệu quả hơn, thải ra nhiều khí CO2 hơn cho cùng quãng đường di chuyển. Tương tự, điều hòa không được vệ sinh định kỳ cũng hoạt động kém hiệu quả, tiêu tốn nhiều điện hơn để đạt cùng mức làm mát.

5. Sử dụng máy tính để bàn thay vì laptop cho công việc nhẹ

Máy tính để bàn tiêu thụ điện năng nhiều hơn đáng kể so với laptop trong khi thực hiện các tác vụ tương tự đối với công việc văn phòng thông thường. Nếu công việc không đòi hỏi cấu hình mạnh, chuyển sang dùng laptop là một cách giảm tiêu thụ điện đơn giản.

6. Đốt rác, đốt vàng mã trong khu dân cư

Đây là thói quen sinh hoạt phổ biến nhưng ít người nhận ra tác động carbon của nó, đốt rác thải, đặc biệt là rác nhựa, không chỉ gây ô nhiễm không khí trực tiếp mà còn sinh ra thêm khí nhà kính, góp phần làm gia tăng hiệu ứng nhà kính. Nên phân loại và xử lý rác đúng quy trình thay vì đốt tự phát.

7. Ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nhập khẩu xa

Ít ai liên hệ chuyện ăn uống với khí thải carbon, nhưng thực phẩm chế biến sẵn và các loại nông sản phải vận chuyển đường dài đều tạo ra lượng khí thải đáng kể trong quá trình chế biến, bảo quản lạnh và vận chuyển. Ưu tiên nông sản địa phương, ăn theo mùa vụ vừa tốt cho sức khỏe vừa giảm dấu chân carbon.

8. Ưu tiên di chuyển bằng xe cá nhân cho quãng đường ngắn

Dùng xe máy hoặc ô tô cá nhân cho những quãng đường ngắn mà có thể đi bộ, đạp xe, hoặc dùng phương tiện công cộng là thói quen góp phần đáng kể vào lượng CO2 phát thải hàng ngày. Chuyển sang phương tiện công cộng hoặc xe điện có thể giúp giảm đáng kể lượng khí thải CO2 tính trên mỗi lần di chuyển.

9. Mua sắm và thay mới đồ dùng, thiết bị điện tử quá thường xuyên

Sản xuất và vận chuyển sản phẩm mới từ quần áo, đồ gia dụng đến điện thoại, máy tính đều tạo ra khí thải carbon trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ khai thác nguyên liệu, sản xuất, đến vận chuyển. Kéo dài thời gian sử dụng đồ dùng, sửa chữa thay vì thay mới khi có thể, là một cách giảm carbon footprint ít được chú ý nhưng có tác động thực sự.

10. Không tận dụng ánh sáng và thông gió tự nhiên

Bật đèn, quạt, hoặc điều hòa ngay cả khi có thể tận dụng ánh sáng mặt trời và luồng gió tự nhiên qua cửa sổ là thói quen phổ biến ở nhiều gia đình, đặc biệt vào ban ngày. Mở rèm, cửa sổ khi thời tiết cho phép giúp giảm đáng kể nhu cầu dùng điện cho chiếu sáng và làm mát.

Một vài thay đổi nhỏ, tác động cộng dồn lớn

Biến đổi khí hậu thường được nhìn nhận như một thách thức mang tính hệ thống, vượt quá khả năng tác động của từng cá nhân nhưng các phân tích gần đây cho thấy những lựa chọn nhỏ trong đời sống thường nhật, khi được nhân lên ở quy mô xã hội, có thể tạo ra sự chuyển biến đáng kể đối với lượng phát thải khí nhà kính. Bạn không cần thay đổi tất cả 10 thói quen cùng lúc chỉ cần bắt đầu với 2–3 điều dễ áp dụng nhất, duy trì đều đặn, đã là một khởi đầu có ý nghĩa.

Một mẹo nhỏ: cây xanh trong nhà

Bên cạnh việc giảm phát thải, một vài chậu cây nhỏ ở ban công, sân thượng hay góc phòng làm việc cũng có thể hấp thụ một phần CO2, đồng thời tạo không gian dễ chịu hơn một cách bù đắp nhỏ nhưng dễ thực hiện cho không gian sống của bạn.